Amputasyondan rehabilitasyona

Amputasyon sonrası kendinizi yeni bir hayata başlarken bulabilirsiniz. Burada en büyük etken sizin motivasyonunuz ve rehabilitasyon sürecine katılımınızdır. Bu süreç genelde 6 ayı bulabilir.

Güdüğünüzdeki değişimler, kilonuzdaki artış veya azalış, yaşadığınız yer, aileniz, akrabalarınız, arkadaşlarınız, günlük yaşantınız da bu süreci etkiler


Amputasyon öncesi

Amputasyon zor bir süreçtir ancak bu süreçte yalnız olmayacağınızı bilin. Aileniz ve arkadaşlarınız ile birlikte sizinle ilgilenecek olan doktorlar, terapistler ve protez teknisyenininiz bu zor süreçte sorularınıza cevap vermek ve problemlerinizle başa çıkmak için sizin yanınızda olacaktır.

Amputasyon öncesi testler

Operasyon öncesi hastahanede detaylı incelemelerden geçirileceksiniz. Bu incelemeler kan analizi, akciğerlerinizin kontrolü, kalp ve dolaşım sisteminizle ilgili testleri içerir.

Doktorlar tarafından yapılan konsültasyon

Amputasyondan önce doktorlar, operasyon sırasında neler olacağını size anlatırlar. Operasyon sonrasını da detaylı şekilde size açıklarlar. Bu konsültasyonlar sırasında önemli gördüğünüz herşey hakkında sorular sorabilirsiniz. Öncesinde aklınıza gelen soruları not almanız yararlı olabilir. Anlamadığınız konular hakkında daha fazla soru sormayı da ihmal etmeyin. Doktorlar bunları size açıklamakla mesuldurler. Planlı amputasyonların yanısıra kaza ve bu gibi durumlarda acil amputasyonlar da gerekebilir. Bu gibi bir durumda doktorlar size gerekli açıklamaları ancak amputasyon sonrası yapabilirler.

Hazırlık

Sonrasında başlanacak olan rehabilitasyona hazırlık için amputasyon öncesinde çeşitli egzersizlere başlamanız yararlı olur. Bunlar kas sisteminizin güçlenmesine yardımcı olacaktır. Örneğin amputasyon sonrası karşınıza çıkacak bir hareket olan tekerlekli sandalyeden yatağa veya tersi bir hareketi çalışmaya başlayabilirsiniz. Bu egzersizleri yapmaya ne kadar erken başlarsanız operasyon sonrası sizin için daha kolaylaşacaktır. Doktorunuza ve terapistinize bu konular hakkında danışabilirsiniz.

Ayrıca protez teknisyeninizle sizin için hangi protezin uygun olduğu konusunu konuşmak rehabilitasyon sürecinizden de tam olarak ne bekleyebileceğinizi anlamanıza yardımcı olur.

Psikolojik destek

Amputasyon, kişi için ruhsal gücünü sınayan bir deneyim haline gelebilir. Bu dönemde psikolojik destek de alabilirsiniz. Bir psikolog ile sizi rahatlatacak birçok şey konuşabilirsiniz, bu şekilde aile ve arkadaşlarınız için de zorluklar aşılabilecektir. Bu konuşmalar ayrıca hayatınızın bu yeni döneminde size güç verecektir. Bu desteği ne kadar erken almaya başlarsanız sizi daha hızlı iyileştirecek ve yaşamınızın kalitesini yükseltebilecek şekilde bu problemlerin ve korkuların üstesinden gelebilirsiniz. Korku duyguları içinde yapılan bir amputasyon depresyona sebebiyet verebilir ki bu da kesinlikle kaçınılması gereken bir durumdur.

Diğer ampute olan kişilerle konuşma

Sizinle benzer durumda olan ampute olmuş kişilerle konuşmanızı öneririz. Bu size güç verecektir. Yalnız değilsiniz. Benzer durumda olan bir kişiden hayatlarındaki bu değişimleri (bazen olumlu da olabilen) duymak yararlı olacaktır. Onlardan, örneğin protez kullanma hakkında, birçok püf noktası öğrenebilirsiniz.

Eğer böyle kişilerle iletişim kurmak isterseniz doktor veya terapistlerinize danışabilirsiniz.

Amputasyon

Burada size amputasyon terimini açıklamak istiyoruz. Tipleri nelerdir ve neden gerekir?

Amputasyon ne demektir ve neden gerek duyulur?

Amputasyon, sağlıklı doku içindeki bir kemiğin veya bir uzvun eklemden (dezartikülasyon) kesilmesidir.

Bir amputasyon hastalıklı bir vücut parçasının iyileşme ihtimali kalmadığı ve hastanın hayatını tehlikeye attığı zaman gereklidir. Dolaşım bozuklukları, enfeksiyonlar, kazalar, kanser veya uzuvlarda doğuştan gelen bir problem nedenler arasında sayılabilir

Yukarıda bahsedilen durumlarda amputasyonun gerekliliği önceden bellidir. Bazen ise, kaza sonrası yaralanma durumlarında, amputasyonlar acil olarak gerekebilir.

Amputasyon seviyesi ne demektir?

Amputasyon seviyesi uzvun nereden ampute edildiğini anlatır. Diğer etkenler yanında, her farklı durumda uygun protezin seçilebilmesi için de kullanılır.

Daha fazla

Amputasyon sonrası

Operasyondan hemen sonra, sizin ve güdüğünüzün iyileşmesi ilk hedeftir. Rehabilitasyona başlayabilmeniz ve protezinizin uygulanabilmesi için iki konu da çok önemlidir.

Amputasyon sonrası sizi neler beklemektedir?

Amputasyon sonrası güdüğünüz özel bir bandaj ile sarılır. Buradaki amaç operasyon yüzünden oluşan yaranızın çabuk iyileşmesi ve güdüğünüzün giyeceğiniz protez için hazırlanmasıdır.

Operasyon sonrası ilk aşamada üç temel amaç vardır : Çok az veya hiç ağrı ve acınızın olmaması gerekir, güdüğünüz ağırlık taşıyabilmedilir ve güdüğünüzü her yöne hareket ettirebilmelisinizdir.

Tüm bunların gerçekleşebilmesi için doktorunuz veya fizyoterapistinizin size operasyondan hemen sonra birkaç önemli noktayı anlatmış olması gerekir. Yatakta doğru pozisyonda yatarak eklemlerin sertleşmemesi ve kasların kısalmaması sağlanır, ayrıca düzenli nefes alıp verme egzersizleri, hafif hareketler ve mobilite egzersizleri de yararlıdır. Bu önlemler ile protez uygulamasına en kısa zamanda geçilebilir.

Doğru Pozisyonlama

Operasyondan hemen sonra, uzun zaman yatamayacak ve yatakta kendi başınıza dönemeyeceksiniz. Bu yüzden, hemşire yardımıyla gün içinde yatak içinde pozisyonunuzu değiştirmeniz gerekecektir. En az acı hissedecek şekilde yatmanız ve uzun süre yatmaktan dolayı oluşacak yaraların önlenmesi için bu pozisyon değişikliği önemlidir. Ek olarak doğru postür mobilitenize kavuşmak için gereklidir.

Güdükteki yaranın iyileşmesi

Anesteziden uyandığınızda, bacağınızı bandajlanmış ve ucundan küçük bir hortum sarkar şekilde bulacaksınız. Bu hortum operasyonda iltihap ve kanın yaradan akması için takılmıştır. Bu drenaj, iyileşme sürecinde yaranızdan çıkarılacaktır.

Genellikle amputasyon yarası 3 - 4 hafta içinde kapanıp bir yara izi haline gelecektir. Ancak dışarıdan ne kadar iyileşmiş görünse de içeriden yaranın tamamen iyileşmesi daha uzun sürecektir. Bu süre genelde bir buçuk senedir.

Bu süre içinde yaralı dokunun yumuşak ve esnek kalabilmesi ve aynı zamanda yük taşıyabilir duruma gelmesi için yoğun bakım (kompresyon terapisi ve kremler) çok önemlidir. Yukarıda bahsi geçen doku özellikleri protez giymek için gereklidir.

Güdüğün ilk kompresyonu

Operasyondan sonra, güdük dokusu normal olarak şişer. Bu şişme (ödem) operasyona gösterilen normal bir reaksiyondur. Bir hafta sonra genellikle bu şiş iner.

Operasyondan kısa bir süre sonra, elastik bandajlar, kompresyon çorapları ve diğer enstrümanlar yardımıyla güdüğünüz üzerinde geniş bir bölgeye basınç uygulanır. Bu terapinin amacı, güdüğün şişliğinin indirilmesi ve daha sonra protez uygulaması için güdüğü en iyi hale getirmektir. Güdüğün fazla şişmesi yaranın iyileşmesini ve güdüğün protez uygulaması için son halini almasını uzatacağı için bu terapi önemlidir. Ek olarak, kompresyon güdükteki dolaşımın da düzgün olmasına yardım edecektir. Bu da acı ve ağrının azaltılması ve yaranın iyileşmesini sağlar.

Ne tip bir güdük bakımının sizin için uygun olduğu - elastik bandajlar, bandaj, kompresyon çorapları veya silikon liner - cerrahi müdahale tekniği, amputasyon seviyesi, yaranın durumu ve sizi tedavi eden takımın tecrübelerine bağlıdır. Sizin için en uygun metod seçilir.

Egzersizler

Sonraki tedavi aşamalarına geçebilmeniz için, gövde, kol ve bacak kaslarınızı güçlendirmeniz için egzersiz yapmanız tavsiye edilir. İyileşmenizi destekleyecek ve güdüğünüzün yakınındaki eklemleri güçlendirecek egzersizleri fizyoterapistinize danışarak öğrenebilirsiniz. Egzersizler hafif ağırlıklar veya tera-bandlarla yatarak veya ayakta ve oturarak yapılabilir. Egzersizlerde güdüğünüzü de çalıştırmanız gerekir.

Bu egzersizler kaslarınızın ve dokunuzun sertleşmesini önler. Egzersizler sayesinde ampute ayağınızla alışkın olmadığınız hareketlere de başlamış olacaksınız. Fizyoterapistiniz size egzersizlerin nasıl yapılacağını gösterdiği gibi doğru yapıp yapmadığınıza da bakacaktır. Doğru egzersizleri doğru sıralamayla size gösterecektir.

Mobilite eğitimleri

Artık mobilite eğitiminize başlayabilirsiniz. İlk olarak, muhtemelen yatakta kendi kendinize doğrulup tekerlekli sandalyeye geçmek sizin için zor olacaktır. Ama biraz çalışmayla bunu rahatça yapabileceksiniz. Fizyoterapistiniz bu konuda da size ayrıntılı açıklamalar yapacaktır. Askılar ve tutacaklar da yatağınızda kullanmanız için bulunacaktır. Ancak alışkın olduğunuz denge unsurunuz bir tarafınız ampute olduğu için artık eskisi gibi olmayacağından ilk anda denge probleminiz oluşacaktır. Bacak amputasyonu sonrası bir yürütücü veya yürümeye yardımcı olan cihazlar dengenizi sağlamanızda size yardımcı olacaktır.

Erken protez uygulaması

Bazı durumlarda, ilk proteziniz, amputasyondan kısa bir süre sonra uygulanabilir. Bu uygulama ile güdüğünüze yük bindirilerek ilk yürüme egzersizleri başlayabilir. Bu tarz bir uygulama genelde amputasyondan 10 gün sonra yapılır. Ancak bu uygulama türü her amputasyon için uygun değildir. Doktorunuz, fizyoterapistiniz veya protez teknikeri bu seçeneğe karar verirler. Eğer bu erken uygulama sizin için uygunsa birkaç hafta içinde sizin için yeni bir protez yapılacaktır. Bu geçici protezin uygulaması protez teknikeriniz tarafından yapılır ve ilk yürüme ve ayakta durma egzersizleri için uygundur.

Kompresyon Terapisi

Operasyon sonrası güdükteki doku genellikle şişer. Bu şişme (ödem) operasyona verilen normal bir reaksiyondur. Geniş bir alana basınç uygulanarak bu şişlik azaltılabilir.

Daha fazla

Rehabilitasyon

Rehabilitasyon

Öncelikle güdüğünüz tamamen iyileşmelidir. Asıl rehabilitasyon süreci güdüğünüz iyileştikten bir kaç hafta sonra başlayacaktır. Ve genellikle 6 ay kadar sürecektir.

Daha fazla